Mozilla Firefox Nedir, Ne İşe Yarar?

Mozilla Firefox, Mozilla Kurumu tarafından geliştirilen açık kaynaklı ve ücretsiz bir yazılım web tarayıcısıdır. Bu proje 10 Mart 2005’te sonlandırılan Mozilla Application Suite’ten geliyor.

Mozilla Firefox Tanımı ve Özellikleri

Mozilla Firefox Web Tarayıcısı Nedir?

Proje, dünya çapında binlerce işbirliğine sahip olup, herhangi bir hatanın hızlı bir şekilde algılanmasına ve düzeltilmesine izin verir.

W3Schools’a göre, Mart 2012’ye kadar Firefox, İnternet kullanıcılarının tercihi açısından Google Chrome‘dan (% 37.3) sonra ikinci sırada (% 36.3) yer aldı.

Web pazar payı, pazarın %54’üne sahip Internet Explorer sürümleri setinden sonra, tarayıcı kullanımı açısından da %20 ile ikinci sırada yer alıyor.

Kullanım tercihi %69,4 olan Küba, 2011 yılında bu tarayıcıyı en çok kullanan ülkelerden biriydi.

Tarihi

Netscape Navigator, Microsoft’un Internet Explorer’ın ortaya çıkmasına kadar piyasadaki baskın web tarayıcısıydı.

Ocak 1998’de Netscape, GNU Genel Kamu Lisansı’na benzer Netscape Kamu Lisansı’na konulan açık kaynaklı Mozilla projesini başlattı.

Firefox projesi, Dave Hyatt, Joe Hewitt ve Blake Ross tarafından Mozilla’nın deneysel bir dalı olarak başladı ve Netscape’in sponsorluğunun ticari taleplerinin ve Mozilla Application Suite’in çok sayıda özelliğinin kullanışlılığını tehlikeye attığına inanıyordu.

Daha sonra ayrı bir tarayıcı oluşturmaya karar verdiler ve 3 Nisan 2003’te az sayıda insan çabalarını Firefox tarayıcısına odaklayacaklarını açıkladı.

Özgür yazılım yaratmaya adanmış kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Mozilla Vakfı, Mozilla projesinin bireysel gönüllülerin katılımının ötesinde devam etmesini sağlamak için 15 Temmuz 2003’te başlatıldı.

Mozilla Firefox İlk Versiyonlar

USB bellekten kullanılabilen Windows için Firefox’un taşınabilir sürümleri vardır.

Firefox ayrıca 2010’dan beri Fennec adlı cep telefonları ve PDA’lar için bir versiyona sahiptir.

29 Mart 2011’de, Firefox Sync kullanarak Firefox’un masaüstü sürümü için kullanıcı verilerini senkronize etme özelliği ile Android ve Maemo için sürüm 4 yayınlandı.

Hızlandırılmış döngü takviminden bağımsız olarak yayınlanan ve yaklaşık 12 ayda bir çıkan genişletilmiş destekli sürümler vardır.

Firefox Quantum

Firefox 57 (Firefox Quantum) daha hızlıdır. Birden çok sekmeniz açık olsa ve haritalar ve e-posta istemcileri gibi etkileşimli uygulamalar çalıştırıyorsanız bile sayfalar genellikle göz açıp kapayıncaya kadar yüklenir.

Quantum olarak bilinen ve Firefox’un önceki sürümlerinin çalıştığı Gecko motorunun yerini alan yeni bir oluşturma motoru sayesinde ister bir web sayfasının yükleme süreleri ister adres çubuğuna bir URL yazarken tarayıcı yanıtı olsun, hız artışları oldukça yüksektir.

Daha modern donanımlarda daha iyi performans gösterecek şekilde optimize edilmiştir ve ilk kez Firefox’un işleme görevlerini bölmek için birden fazla çekirdekten faydalanmasını sağlar.

Performans geliştirmelerinin ötesinde alışık olduğumuz normal Firefox’tan daha temiz ve daha modern, Firefox’un tasarımı Quantum ile güncellendi.

Kutular ve simgeler netleştirildi ve arayüzün kenarları yumuşatıldı. Varsayılan tema, etkin sekme ile tarayıcının kendisiyle kontrast oluştururken açık olan diğerleri arasında iyi bir kontrast sunar.

Tercihler sayfası da biraz iyileşiyor, ancak iyileştirmelerin çoğu Firefox’un önceki sürümlerinde zaten mevcut gibi görünüyor. Ayarlar net, iyi aralıklı ve minimal bir şekilde sunulur ve Uzantılar ve Temalar sayfaları da aynı görünüme sahiptir.

Bir tarayıcının görünümünü değiştirmek için yapabileceğiniz çok şey yok, temelde web’e bir pencere, ancak Quantum basitlik katıyor.

Firefox Quantum, Chrome’dan %30 daha az RAM tüketir, bu da darboğaz tam olarak kullanılabilir RAM olan bir PC’de düzinelerce sekme açtığınızda fark yaratabilir.

Karakteristikleri

Geliştirilmiş sayfa yükleme hızı: ECMAScript5 kullanımına izin veren ve JägerMonkey JavaScript motorunu temel alan JavaScript nesnelerinin daha verimli kullanımı, sürüm 12.0’ı en güçlü yapan performans geliştirmeleri sağlar.

Farklı cihazlar arasında senkronizasyon sağlayarak tarama geçmişine erişmek ve masaüstü uygulamasında kaydedilen aynı açık sekmeler ve şifreleri olan bir cep telefonundan gezinmesi için mobil cihazlarla masaüstü tarayıcısına bağlanmasına izin verir.

Eklenti yöneticisi, Firefox’u kullanırken eklentileri keşfetmenize ve yüklemenize izin vermek için yeniden tasarlandı.

Üçüncü taraf eklentileri görüntülemenize, yönetmenize ve devre dışı bırakmanıza olanak tanıyan indirme yöneticisi yeniden tasarlandı.

Tarayıcının görünümünü değiştirmek için çok sayıda tema içerir.

Düğmeleri veya alanları yeniden düzenlemek, eklemek veya kaldırmak için değiştirilebilir arayüze sahiptir.

Olası arama geçmişi eşleşmeleri, yer imlerine eklenmiş siteler ve açık sekmeler dahil otomatik doldurma gezinme çubuğunu içerir.

Sekmeler Gezinme Çubuğunun üst tarafındadır. Firefox Düğmesi, kolay erişim için tek bir düğmede gruplanmış menü öğelerine de dahildir.

Diğer genel özellikler arasında sekmeli tarama, yazım denetleyici, aşamalı arama, dinamik yer imleri, indirme yöneticisi, özel tarama, coğrafi referans tarama, GPU hızlandırma ve kullanıcının istediği arama motoru entegrasyonu bulunur.

Web Desteği

HTML, XML, XHTML, SVG 1.1 (kısmi), CSS 1, 2 ve 3, ECMAScript (JavaScript), DOM, MathML, DTD, XSLT, XPath ve alfa saydamlığı olan PNG görüntüleri dahil olmak üzere çeşitli web standartlarını destekler.

Firefox ayrıca WHATWG ve tuval öğesi tarafından önerilen standartları da içerir.

Acid2 ve Acid3 web standartlarına uyum konusunda Firefox, 3.0 sürümünden başlayarak Acid2 testini başarıyla geçiyor.

Bununla birlikte, 3.x sürüm dalları, Acid3 testini tam olarak geçememektedir, çünkü Firefox 3.5’de 93/100 ve 3.6 sürümünde 94/100 puanıdır. Firefox 3.7’nin gelişen (alfa) sürümünde puan 97/100’e ulaşıyor.

Güvenlik

Firefox, HTTPS protokolünü kullanırken güçlü şifreleme kullanarak web sunucularıyla iletişimi korumak için SSL / TLS sistemini uygular.

Kimlik doğrulama amacıyla akıllı kartları destekler ve günde 48 kez web sahte listelerini indirdiği kimlik avı koruması vardır.

Ayrıca, indirmeleri otomatik olarak analiz eden kötü amaçlı yazılımdan koruma ve antivirüs entegrasyonuna sahiptir.

Bir site verecek analiz düzeyini ayırt etmemize ve şifreler, çerezler, resim yüklemeleri ve eklenti yüklemesi için seçenekleri özelleştirmemize olanak tanır.

Göz atma alışkanlıklarını özel bilgi olarak koruma seçeneği sunar ve özel bir göz atma seçeneği vardır.

Firefox Görünümü

Bazı kullanıcılar bazı sitelerin Firefox’ta düzgün görüntülenmediğini fark eder.

Ancak, bu, web siteleri W3C standartlarına uymadığında ve her ikisi de Microsoft’un W3C standartlarını kullanmayan tescilli teknolojisi olan ActiveX denetimlerini veya VBScript dilini kullanarak belirli kodlar kullandığında ortaya çıkan nispeten nadir ve Firefox’a özgü olmayan bir sorundur.

Firefox için Internet Explorer oluşturma motorunu bir sekme içinde kullanmanızı sağlayan bir “IE Tab” adı verilen bir uzantı var.

Bu, belirli Microsoft teknolojilerini kullanan ancak kullanıcıyı Internet Explorer’daki güvenlik açıklarının risklerine maruz bırakan sayfalardaki görüntü sorunlarını gidermek içindir. Bu uzantı yalnızca Microsoft Windows için kullanılabilir.

Firefox’taki geliştirme sürümlerine kıyasla en görünür değişikliklerden biri yeni görsel kimliğidir.

Özgür yazılımın genellikle büyük bir görsel kimlik eksikliğinden ve simgeler ve kullanıcı arayüzlerinde tasarım eksikliğinden muzdarip olduğu söylenir.

Geliştirme sürümlerinin görsel tasarımı makul, ancak birçok profesyonel yazılım paketinden daha düşük olarak kabul edildi.

Firefox 0.8’in Şubat 2004’te piyasaya sürülmesi, yeni simgeler de dahil olmak üzere yeni bir görüntü getirdi. Firefox 0.8 ve sonrası için simge Jon Hicks tarafından tasarlanmıştır.

Logo stilize bir kırmızı panda (Ailurus fulgens) olarak adlandırılan bir hayvana sahiptir.

Firefox simgesi, şirketin resmi desteğini göstermek için kullanılan tescilli bir ticari markadır.

Bu nedenle, Firefox’un dayandığı yazılım açık kaynak olmasına rağmen, resimler ücretsiz değildir; bu nedenle, Firefox’un yamalı veya değiştirilmiş sürümlerini dağıtan yazılım dağıtıcıları simgeyi kullanamaz, ancak özgür yazılım felsefesi nedeniyle şirket, özellikle kodunu kullanan programlarda Firefox görüntüsünü kullananlarla yasal işlemler başlatmaz.

Ancak, Ekim 2006’da şirket ve Debian Projesi arasında Firefox logosu ve ticari markasıyla ilgili bir tartışma yaşandı.

Logosu, ürünün geri kalanı için kaynak kodu olarak ücretsiz lisans bulunmadığında Debian’ın ücretsiz yazılım yönergelerini ihlal eder.

Debian, sadece bir dünya topu gösteren bir logoyu değiştirmişti. Şirket, Firefox adının kullanımının resmi logosundan ayrılmaz olduğunu yorumladı, bu nedenle sonunda Debian Projesi, Firefox’un bir türevi olan Iceweasel tarayıcısını kullanmaya karar verdi.

Mozilla Firefox’un Perde Arkası: SSS

Peki bu tarayıcıyı asıl efsane yapan o "açık kaynak" felsefesinin ardında nasıl bir hikaye yatıyor?

Hikaye 90’ların sonunda Netscape’in Internet Explorer karşısında kan kaybetmesiyle başlıyor. Netscape, 1998’de çareyi kaynak kodlarını herkese açmakta buldu. Mozilla projesi işte bu cesur kararla doğdu.

Açıkçası burası işin en heyecan verici kısmı. Dave Hyatt, Joe Hewitt ve Blake Ross adında üç geliştirici vardı. Netscape’in ticari taleplerinin yazılımı şişirdiğine inanıyorlardı.

Daha sade, daha hızlı bir alternatif yaratmak için kolları sıvadılar. Mozilla Firefox, binlerce gönüllünün ortak aklıyla yükselen dev bir yapıya dönüştü. Mozilla Vakfı’nın kâr amacı gütmeyen duruşu sayesinde kullanıcı mahremiyeti her zaman kârın önünde yer aldı. Bir hatanın dakikalar içinde fark edilip düzeltildiği şeffaf bir ekosistem hayal edin.

Firefox Quantum ile gelen o inanılmaz hızın sırrı tam olarak ne?

Eski Gecko motorunu emekliye ayırıp yerine Quantum render motorunu getirdiler. Bu yeni motor, işlemcinizin tüm çekirdeklerinden aynı anda faydalanabiliyor. Sayfalar göz açıp kapayıncaya kadar ekrana geliyor.

Şöyle ki, haritalar ya da e-posta istemcileri gibi ağır uygulamalar çalışırken bile yanıt süreleri hissedilir derecede kısaldı. Adres çubuğuna bir URL yazdığınız anda tarayıcı anında reaksiyon gösteriyor.

Sonuçta bu yapı, Chrome’a kıyasla %30 daha az RAM tüketiyor. Onlarca sekme açıkken bilgisayarınızın darboğaza girmesini engelliyor. Arayüz de bu hıza ayak uydurdu. Daha temiz, köşeleri yumuşatılmış ve etkin sekmeyi net gösteren modern bir tasarım geldi.

Bazı web siteleri neden bu tarayıcıda tuhaf görünüyor, çözümü var mı?

Sorun genelde sitelerin W3C standartlarına uymamasından kaynaklanıyor. Microsoft’un tescilli ActiveX denetimlerini veya VBScript dilini kullanan sayfalar, farklı motorlarda bozuk görüntülenebiliyor. Bu Firefox’a özgü bir eksiklik değil.

Aslında web’in ortak dilini konuşmayan siteler, her tarayıcıda sorun çıkarır. Neticede açık standartları benimsemek yerine kapalı teknolojilere yaslanmak, uyumluluk krizini doğuruyor.

Çözüm için “IE Tab” adında bir uzantı mevcut. Bu eklenti, tek bir sekme içinde Internet Explorer’ın render motorunu çalıştırmanıza izin veriyor. Yalnızca Windows’ta kullanılabildiğini de hatırlatayım. Eklenti sizi IE’nin güvenlik açıklarına maruz bırakır, dikkatli olun.

Güvenlik konusunda kullanıcılarına nasıl bir kalkan sağlıyor?

Mozilla Firefox, SSL/TLS protokolüyle web sunucuları arasındaki iletişimi güçlü şifrelemeyle koruyor. Kimlik doğrulama için akıllı kart desteği bile sunuyor. Bunlar kurumsal düzeyde güvenlik önlemleri.

Zira tehditler bununla bitmiyor. Tarayıcı, günde tam 48 kez güncellenen bir kimlik avı kara listesi indiriyor. Kötü amaçlı yazılımdan koruma sistemi, indirdiğiniz dosyaları otomatik analiz ediyor.

Bununla birlikte antivirüs entegrasyonu da cabası. Hangi sitenin ne düzeyde çerez, şifre veya resim yükleyebileceğini siz belirliyorsunuz. Özel tarama moduyla göz atma alışkanlıklarınızı iz bırakmadan koruyabiliyorsunuz.

Logodaki o sevimli kırmızı pandanın ardında nasıl bir telif hikayesi yatıyor?

İkonik logo, Jon Hicks tarafından 2004’te Firefox 0.8 için çizildi. Stilize edilmiş bir kırmızı pandayı tasvir ediyor. Görsel kimlik, açık kaynak dünyasında ender rastlanan profesyonel bir dokunuşa sahip.

Halbuki işin ilginç yanı şu: Yazılımın kodu tamamen açık kaynak olsa da logo tescilli bir ticari marka. Resimler ücretsiz lisansla dağıtılmıyor. Bu durum, özgür yazılım felsefesini sıkı sıkıya uygulayan Debian Projesi ile 2006’da ilginç bir tartışma yarattı.

Dolayısıyla Debian, logoyu bir dünya küresiyle değiştirip tarayıcıya “Iceweasel” adını verdi. Mozilla, isimle logonun ayrılmaz olduğunu savundu. Küçük bir tasarım tercihi, koca bir felsefe tartışmasına dönüştü.

Bilgisayarımla telefonum arasında sekmeleri ve şifreleri nasıl dans ettiriyor?

Firefox Sync adındaki dahili özellik sayesinde masaüstü ve mobil cihazlarınız kusursuz bir ikili oluşturuyor. Masaüstünde kaydettiğiniz şifreler anında telefonunuza geliyor. Açık sekmeleriniz, tarama geçmişiniz havada süzülür gibi cihazlar arası akıyor.

Üstelik mobil tarafta işler 2010’da Fennec kod adıyla başladı. Android ve Maemo için sürüm 4, 29 Mart 2011’de bu senkronizasyon özelliğini tam anlamıyla kucakladı. Artık masadan kalkıp yola çıktığınızda kaldığınız yerden devam edebiliyorsunuz.

Örneğin evde araştırdığınız bir tarifi markette telefonunuzdan açmak saniyeler alıyor. Mozilla Firefox, tüm bu verileri uçtan uca şifreleyerek buluta taşıyor. Anahtar yalnızca sizde kalıyor. Başkasının erişmesi imkansız.