Microsoft Windows’un gelişimi, yıllar içinde sürekli yenilik ve uyumla şekillendi. Bu nedenle, sistem her nesilde bizlerin ihtiyaçlarını karşılamayı sürdürdü. Özellikle Temmuz 2015’te tanıttıları Windows 10 bu evrimin zirvesidir.
Çünkü bu sürüm, klasik tasarımı modern özelliklerle birleştiriyor. Üstelik, 10 sürümünü birçok farklı cihazda sorunsuz çalışacak şekilde tasarlandılar. Örneğin, kişisel bilgisayarlardan tabletlere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
Böylece, kullanıcı deneyimini her platformda tutarlı hale getiriyor. Bu makalede, sizlere Windows 10 işletim sistemi tam olarak nedir ve sürümleri nelerdir açıklayacağım.
Microsoft Windows 10 İşletim Sistemi Nedir?
Windows 10, Microsoft’un Windows NT ailesine ait güncel işletim sistemidir. Resmi tanıtımını Eylül 2014’te yaptılar.
Build 2014 konferansında ise kısa bir demo gösterdiler. Sonrasında Ekim 2014’te beta testine başladılar.
Ardından, 29 Temmuz 2015’te herkesin kullanımına sundular. Böylece Windows 10, uzun bir geliştirme sürecinden sonra piyasaya çıktı.
Windows’un İlk Yılları
Microsoft’un bu sistem yolculuğu, 1982’de MS-DOS ile başladı. Bu sistem, ilk Intel işlemcilerle komut satırında çalışıyordu. Ancak zamanla kullanıcı dostu hale gelmesi gerekiyordu.
Bu nedenle, 1985’te grafik arayüz (GUI) eklediler. Yeni arayüzle bu sistemin adını Windows olarak kabul ettiler. İlk sürümünü ise Windows 1.0 olarak adlandırdılar.
Ardından 1987’de Windows 2.0 sürümünü piyasaya sürdüler. Üstelik 2.03 sürümüyle pencereleri üst üste konumlandırabiliyorduk.
Windows’un Evrimi
1992 yılında Windows 3.0 ve 3.1 sürümlerini çıkardılar. Böylece eski altyapı tamamen bıraktılar. Böylece, yeni bir dönem başlattılar.
Daha sonra, 1995’te Windows 95 sistemini tanıttılar. Microsoft, bu sistemle kullanım kolaylığını artırmak istedi.
Gelişmiş GUI ve yeni Kernel yapısı dikkat çekti. Artık işletim sistemi NT tabanlı yaptılar. Ayrıca, görev çubuğu ve başlat menüsü eklediler. Artı, tak ve çalıştır özelliği de sundular.
2000’li Yıllara Geçiş
1998’de Windows 98 OS’u çıkararak ardından 2000 sürümünü duyurdular. 2001 yılında ise Windows XP’yi tanıttılar. Hem Home hem Professional sürümlerini yayınlandılar.
Yeni sistemde güvenli & kararlı bir yapı sağladılar. Daha sonra Windows 7 ile hayatımıza bir çok yenilikler geldi. Örneğin, çoklu dokunma ve gelişmiş ağ seçeneklerini görüyoruz. Bunun yanında, dosya yönetimi de iyileştirdiler.
Windows 8 Dönemi
Bu sistem, XP ve Vista‘dan çok daha hızlıydı. Ardından Windows 8 ve 8.1 geldi. Bunlar, yeni temalar ve görünümler sundu.
Ayrıca, başlat menüsü tamamen değiştirdiler. Hızlı arama ve çoklu cihaz desteği eklediler. Böylece sistem, modern kullanıcı deneyimine geçiş yaptı.
Windows 10’un Tanıtımı
Microsoft, 30 Eylül 2014’te medyayı davet etti. Etkinlikte, yeni sistemin önizlemesini sundular.
Başlangıçta herkes Nisan 2015’te çıkacağını düşündü. Fakat, tanıtım beklenenden önce gerçekleşti. Microsoft bu sistemi tüm cihazlar için tasarladı.
Teknik Önizleme Sürümü
Yeni sürümde, başlat menüsü yeniden tasarlandılar. Simgeleri ve pencereleri güncellendiler. Bildirim merkezi ve iletişim kutuları eklendiler.
Bunlara ilaveten, çoklu masaüstü özelliğini de tanıttılar. Burada, Explorer 11’in yeni sürümü de yer aldı. Metro/Modern uygulamaları tam ekranda kullanabiliyoruz.
Cortana ve Diğer Yenilikler
Microsoft, Cortana’yı masaüstü sistemine de entegre etti. Bu asistan daha önce yalnızca mobilde vardı.
30 Eylül 2014’te Windows 10 resmen duyurdular. Windows 9 ismini atladılar. Fakat, ardından, 3 Ekim’de beta sürüm yayınlandılar.
Teknik Önizleme Yayını
İlk sürüm yalnızca bazı dilleri içeriyordu. Amerikan ve İngiliz İngilizcesi eklendiler.
Ayrıca Portekizce, Çince ve Rusça dilleri de yer verdiler. Önizleme sürümünü geliştiricilere ve test kullanıcılarına sundular.
Tüketici Özellikleri
Microsoft, 21 Ocak 2015’te büyük bir etkinlik düzenledi. Bu etkinlikte elbette yeni özellikleri tanıttı.
Yeni masaüstü teması dikkat çekti. Bildirim merkezi, Spartan tarayıcı ve yeni mağaza uygulamasını gösterdiler. Ayrıca, Cortana entegrasyonu ve DirectX 12 de duyurdular.
Tasarımı, Özellikleri ve Gelişimi
Microsoft, Windows 7 SP1 ve Windows 8.1 kullanıcılarına önemli bir fırsat sundu. Çünkü Windows 10, çıkışından itibaren bir yıl boyunca ücretsiz olarak sunuldu. Haziran 2015’te ise yeni bir araç etkinleştirildi.
Bu araç, güncellemelerin ne zaman indirileceğini kullanıcıya bildiriyordu. Ayrıca, Insider programına katılanlara lisans alma hakkı tanındı. Elbette, bazı koşulları karşılamak gerekiyordu.
Bununla birlikte, Microsoft yeni bir uygulama mimarisi tanıttı. Universal uygulamalar tüm cihazlarda çalışacak şekilde geliştirilebiliyordu.
Örneğin, aynı uygulama PC, tablet ve Xbox’ta çalışabiliyordu. Ayrıca Surface Hub ve HoloLens cihazları da destekleniyordu. Bu sayede, geliştiriciler tek bir kodla çoklu platformlara ulaşabiliyordu.
Öte yandan kullanıcı arayüzü de yeniden tasarlandı. Arayüz, fare ve dokunmatik kullanıma göre geçiş yapabiliyordu. Aynı zamanda, Başlat menüsü güncellenmiş bir biçimde geri döndü.
Menü, Windows 7 ve 8’e benzer bir düzene sahipti. Bununla birlikte, Windows 10 birçok yeni özellik içeriyordu. Görev Görünümü, sanal masaüstü sistemi gibi işlevler öne çıktı.
Microsoft Edge, Internet Explorer’ın yerini aldı. Parmak izi ve yüz tanıma desteği de eklendi. İş ortamları için güvenlik özellikleri geliştirildi. Ayrıca, oyunlar için DirectX 12 ve WDDM 2.0 sunuldu.
Microsoft, bu sistemi sürekli güncellenen bir hizmet olarak tanımladı. Buna ek olarak, bazı iş kullanıcıları için farklı güncelleme seçenekleri sunuldu.
Örneğin, kritik olmayan yamalar daha yavaş alınabiliyordu. Öte yandan, güvenlik yamaları beş yıl boyunca sağlanmaya devam edecekti.
Windows’tan sorumlu Terry Myerson, büyük bir hedef açıkladı. Amaç, iki-üç yıl içinde bir milyar cihaza ulaşmaktı.
Bu hedef doğrultusunda sistem dikkatle tasarlandı. Lansman günü itibariyle Windows 10 olumlu yorumlar aldı. Eleştirmenler, masaüstü odaklı yapıyı beğeniyle karşıladı.
Ancak, bazıları dokunmatik tasarımı eleştirdi. Windows 8 arayüzü bu konuda olumsuz geri bildirim aldı. Yine de birçok geliştirme övgü topladı. Cortana’nın işlevselliği ve Edge’in tanıtımı olumlu bulundu. Xbox Live entegrasyonu da kullanıcıları memnun etti.
Öte yandan, kullanıcı yetkileri kısmen sınırlandırıldı. Güncellemeler artık otomatik olarak yüklenecekti.
Ayrıca, Microsoft bu işletim sistemini tüm cihazlar için geliştirdi. Bilgisayar, tablet ve telefonlar ortak bir temel üzerine kuruldu. Hatta, bazı Android cihazlara Windows Phone 10 yüklenebildi.
Geliştirilen Arama Sistemi
Windows 10, kurulum anından itibaren sabit sürücüdeki tüm dosyaları endeksleyen bir arama sistemi içerir. Bu arama kutusuna görev çubuğundan erişilebilir.
Bu arama kutusuna yazılan bir arama metni ele alınarak bilgisayarınızdaki tüm klasör veya dosyalar taranacak ve listelenecektir.
Windows 10 Sistem Gereksinimleri
Sıfırdan Windows 10 kurmak için bazı sistem gereksinimlerini karşılamanız gerekir. Temel gereksinimler, Windows 8 ve 8.1 ile neredeyse aynıdır.
Ancak, Windows 7 ve Vista’ya göre biraz daha yüksektir. Bununla birlikte, Mayıs 2019 güncellemesiyle bazı değişiklikler yapıldı.
Microsoft, disk alanı gereksinimini 32 GB’a çıkardı. Ayrıca, gelecekteki sürümler için ekstra alan ayırmaya başladı.
Bu nedenle sistem, 7 GB’lık alanı güncellemeler için rezerve eder. Böylece kurulum sırasında hata riskini azaltır.
| Bileşen | Minimum | Önerilen |
|---|---|---|
| İşlemci | 1 GHz saat hızına sahip IA-32 veya x86-64 mimarisi, PAE, NX ve SSE2 desteği ile x86-64 işlemciler ayrıca CMPXCHG16B, PrefetchW ve LAHF/SAHF komutlarını desteklemelidir. | En iyi ve en hızlı donanım |
| RAM | IA-32 sürümü: 1 GB x86-64 sürümü: 2 GB | 4 GB |
| Ekran Kartı | DirectX 9 destekli grafik kartı WDDM 1.0 veya daha üstü sürücü | WDDM 1.3 veya üzeri sürücü |
| Ekran | 800×600 piksel | Belirtilmemiş |
| Giriş Aygıtı | Klavye ve fare | Çoklu dokunmatik ekran |
| Depolama Alanı | 32 GB | Belirtilmemiş |
Tüm Windows 10 Sürümleri
Microsoft Windows 10 sadece tek bir sürüm olmamakla birlikte farklı kullanım amaçlarına sahip olan sürümleri içerir.
| Sürüm | Açıklama |
|---|---|
| Home | Normal bir kullanıcı için en ilgili işlevlere sahip olan Windows’un temel sürümüdür. |
| Pro | Sanallaştırma, Bitlocker, grup ilkesi yönetimi veya Uzak Masaüstü gibi daha fazla işlevsellik içerir. Şirketler, yazılımcılar ve ileri düzey kullanıcılar içindir. |
| Pro for Workstation | ReFS dosya sistemine sahip sunucular ve büyük iş yükleri için daha yüksek CPU ve RAM kapasitesi sunar. |
| Enterprise | BT odaklı şirketlere yöneliktir. ReFS dosya sistemi, Direct Access ile VPN erişimi ve uygulamalar için ekstra güvenlik sağlar. |
| Mobile Enterprise | Tabletler ve iş odaklı akıllı telefonlar için optimize edilmiş daha hafif bir sürümdür. |
| Enterprise LTSC | En güvenli ve kararlı sürümlerden biridir. Oyun topluluğu tarafından tercih edilir. Çoğu özellik kaldırılarak performans optimize edilmiştir. Yalnızca kritik güvenlik güncellemeleri alır. |
| Mobile | Mobil cihazlar için geliştirilen hafif bir Windows sürümüdür. |
| Windows 10 S | Kurumsal bir sürümdür. AppLocker, DirectAccess ve Device Guard gibi güvenlik araçları sunar. Eğitim ortamları için tasarlanmıştır. |
| Team | Toplantı odalarında kullanılan Surface Hub cihazları için tasarlanmıştır. Beyaz tahta uygulaması ve Skype Kurumsal gibi araçlar içerir. |
| Pro Education | SMB ve benzeri kurumlar için geliştirilmiştir. Enterprise sürümünün gelişmiş uzaktan yönetim özelliklerini içermez. |
| IoT | Raspberry Pi gibi programlanabilir cihazlar için uygundur. Embedded sistemlere benzer, Nesnelerin İnterneti ile uyumludur. |
| N ve KN Sürümleri | 2004 yılında Avrupa Komisyonu’nun kararıyla medya işlevleri çıkarılmıştır. Medya özelliklerini eklemek için Media Feature Pack kurulmalıdır. |
Windows 10 Versiyonları (Stable/Kararlı)
Versiyon 1511 (Kasım Güncellemesi)
Versiyon 1511, Win10’un ikinci Stable (Kararlı) versiyonudur ve Build Number (Derleme Numarası) 10586’dır. Bu güncelleme 12 Kasım 2015’te Update ile dağıltılmıştır.
Fakat, bu güncelleme geçici olarak durdurulduktan sonra 24 Kasım 2015’te Microsoft’un veri ve gizlilik politikası yüzünden tekrar yürürlüğe girdi.
Versiyon 1607 (Anniversary/Yıldönümü Güncellemesi)
Win10’un kodadı Redstone (RS1) serisinin ilk sürümüdür ve üçüncü kararlı versiyonu (1607)’dur. Bu güncelleme 2 Ağustos 2016’da yayınlanan bir güncelleme ile dağıtıldı.
Bu güncelleme ekran kalemi desteği, Cortana geliştirmeleri ve Windows Mürekkep platformu yeniliklerini içerir. Bunun yanısıra Skype uygulamasının yeni sürümü ve Windows Defender‘ın çevrımdışı tarama özelliğini içerir.
Redstone, Ubuntu tabanlı ikili programları çalıştırmak için Windows Subsystem for Linux (Linux İçin Alt Sistemi) özelliğini destekler.
Versiyon 1703 (Creators Güncellemesi)
Windows 10’un dördüncü kararlı versiyonu olan ve Redstone 2 olarak adlandırılan 1703 versiyonu 26 Ekim 2016’da güncelleme ile dağıtıldı.
Bu versiyon, Upgrade Assistant (Yükseltme Yardımcısı) ve Media Creation Tool (Medya Oluşturma Aracı) ile de manuel olarak kurulabilir.
Bu güncelleme sanal gerçeklik ve üç boyutlu içeriğin oluşturulmasına yardımcı olmak üzere içerik oluşturma, üretkenlik ve oyun özelliklerine geliştirmeler içerir.
Ayrıca, bilgisayarda daha keyifli ve performanslı oyun oynayabilmeyi destekleyen Game Mode (Oyun Modu) özelliği sayesinde bilgisayar donanımının oyunlar için önceliklendirme ve optimizasyon sağlaması mümkün olmuştur.
Bu versiyon ile birlikte bilgisayarların güvenliğini sağlayan Defender uygulaması geliştirilerek Windows Defender Güvenlik Merkezi olarak değiştirildi.
Versiyon 1709 (Fall Creators Güncellemesi)
Windows 10’un beşinci kararlı versiyonu 1709, Redstone 3 olarak adlandırıldı ve 17 Ekim 2017’de yayınlanan güncelleme ile dağıtıldı.
Bu versiyon, masaüstündeki görev çubuğunda My People/Kişilerim adlı yeni bir özellik sunar ve bu özellik sayesinde Skype, E-Posta veya mesaj gibi işlemlerin gerçekleştirilmesine izin verir.
Ayrıca, Defender Güvenlik Merkezi’nde Controlled Folder Access (Denetimli Klasör Erişimi) özelliği ile fidye yazılımlarından önemli klasörlerin korunmasına yardımcı olur.
Versiyon 1803 (Nisan 2018 Güncellemesi)
Win10’un altıncı kararlı versiyonu 1803, Redstone 4 olarak adlandırıldı. Bu versiyon 30 Nisan 2018’de hem manuel hem de otomatik olarak güncelleme ile dağıtıldı.
Bu versiyonun en temel özelliği Timeline (Zaman Çizelgesi)’dir. Bu özellik kullanıcıların en son yaptığı işlemlerin bir listesini sağlayarak kolay ulaşılabilirliği sağlar.
Versiyon 1809 (Ekim 2018 Güncellemesi)
Windows 10’un yedinci kararlı versiyonu 1809, Redstone 5 olarak adlandırıldı. Bu versiyon 2 Ekim 2018’de güncelleme ile dağıtıldı.
Bu versiyon, Clipboard (Pano), SwiftKey sanal klavye, Snip & Sketch ve Dark (Koyu) temalı yeni File Explorer (Dosya Gezgini) özelliklerini içerir.
Versiyon 1903 (Mayıs 2019 Güncellemesi)
Microsoft, Redstone kodadı serisini bitirerek yeni bir yapı ile versiyon geliştirmeye başladı. Windows 10’un sekizinci kararlı versiyonu olan 1903’ün kodadı 19H1 olarak adlandırıldı.
Bu versiyon, Microsoft hesapları ile oturum açılan bilgisayarlarda SMS onaylı bir ek güvenlik seçeneği sunar. Buna ek olarak, Mixed Reality içerisinde masaüstü uygulamaları çalıştırmanıza izin verir. Ayrıca, kullanıcıların uygulamaları güvenli bir Hyper-V tabanlı ortamda çalıştırmasına olanak sağlayan SandBox özelliğini içerir.
Bunlara ilaveten, Game Bar (Oyun Çubuğu) adında yeni bir özelliğe de sahiptir.
Versiyon 1909 (Kasım 2019 Güncellemesi)
Dokuzuncu kararlı versiyonu olan 1909, 19H2 kodadı olarak adlandırıldı. Bu versiyon, herhangi yeni bir ek özellik olmadan 12 Kasım 2019’de güncelleme ile dağıtıldı.
Versiyon 2004 (Mayıs 2020 Güncellemesi)
Onuncu kararlı versiyonu olan 2004, 20H1 kodadı ile adlandırıldı. Insider Release Preview olarak kullanıldıktan sonra, 27 Mayıs 2020’de güncelleme ile kullanıcılara dağıtıldı.
Bu versiyon temel olarak aşağıdaki özellikleri içerir;
- Bluetooth eşleştirmelerine ve ayarlarına daha kolay erişim.
- Gelişmiş Kaomojis ve yeniden adlandırılabilir sanal masaüstüleri.
- DirectX12 Ultimate.
- Sohbet tabanlı bir Cortana arayüzü.
- Android telefonları ile daha iyi bir entegrasyon.
- Windows Subsystem for Linux 2 (WSL 2).
- Parola olmadan Hello kullanımı.
- Dosya gezgini ile tümleşik daha iyi bir arama yeteneği.
- Windows’u resetlemek için bir Cloud seçeneği.
- Task Manager (Görev Yöneticisi) üzerinde gelişmiş disk bilgileri ve ekran kartının sıcaklığını gösteren bilgiler.
Windows 10 2004 (20H1) güncellemesinde yer alan daha fazla özellik ve detay için Microsoft’un yayınladığı makaleyi inceleyebilirsiniz.
Versiyon 20H2 (Ekim 2020 Güncellemesi)
20H2 güncellemesi, hızlı başlatma sürecini oldukça iyileştirdi. Ayrıca, Başlat menüsü tasarımında bazı değişiklikler ve ve Microsoft Edge tarayıcı altyapısı için Chromium tabanlı yeni bir sürüm içerir.
Versiyon 21H1 (Mayıs 2021 Güncellemesi)
21H1 güncellemesi, sistemin performansını arttırır ve güvenlik iyileştirmeleri içerir. Ayrıca, Windows Defender Application Guard için performans iyileştirmesi ve yeni özelliklere sahip olmasının yanısıra Hello ile otomatik kilit açma işlevselliği daha da iyi bir seviyeye geldi.
Bu sürümde başlıca yenilikler arasında, News and Interests (Haberler ve İlgi Alanları) ve Hello’ya multi-camera (çoklu-kamera) özellikleri yer alır.
Versiyon 21H2 (Kasım 2021 Güncellemesi)
21H2 güncellemesi, Windows 11’in tasarımına benzer görsel değişiklikler içirir ve Directx12 Ultimate desteği sağlar. Ek olarak, sistemin kararlılığı, performansı ve güvenliği konusunda iyileştirmelere sahiptir.
Versiyon 22H2 (2022 Güncellemesi)
22H2 güncellemesi, Microsoft’un Windows 10 işletim sistemi için yayınladığı son sürümdür.
Bu güncelleme, önceki versiyonların aksine yeni bir özelliğe sahip değildir. Fakat mevcut özelliklerin sistem performansı ve güvenliği için iyileştirmeler içerir.
Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
- Windows 10 nedir?
- Hangi özellikleri sunuyor?
- Kaç sürümden oluşur?
- Nasıl edinebiliriz?
- Sistem gereksinimleri nelerdir?
- Nasıl güncelleyebilirim?
- Kaç yıl desteklenir?
Sonuç
Bu yazıda, Microsoft’un bir Windows XP ve 7 gibi ikonik bir işletim sistemine dönüşen Windows 10’un ne olduğu, ne işe yaradığı, ve ayrıca özellikleri ve versiyonları hakkında detaylı bilgilere yer verdik.
Sonuç olarak, Windows 11’in piyasaya sürülmesinde rağmen Win10 günümüzün en popüler işletim sistemlerinden olmaya devam etmektedir. Bu sistemin mevcut olarak geniş bir kullanıcı kitlesi var olduğunu unutmamak gerekir.
Win 10’un sürekli yeni güncellemeler alması, yeni özelliklere sahip olması ve eski hataları iyileştirmesi kullanıcılar için büyük bir avantajdır.
TolgaBagci
Merhaba, ben Tolga, 20 yıllık tecrübeye sahip bilgisayar uzmanıyım. Donanım, sistemler, ağlar, sanallaştırma, sunucular ve işletim sistemleri gibi bilgisayar sorunlarının giderilmesine yardımcı oluyorum. Yararlı bilgiler için web siteme göz atın ve bana herhangi bir şey sormaya çekinmeyin. En yeni teknolojilerden haberdar olun!