HDTV Nedir?

HDTV, yüksek çözünürlüklü televizyon anlamına gelir. Dijital televizyonun bir parçasıdır. Bu format, daha iyi bir yayın kalitesi sunar. PAL, NTSC ve SECAM gibi eski sistemleri geride bırakır.

Sonuç olarak, izleyiciler daha net görüntülerin ve gelişmiş sesin keyfini çıkarır. Genel olarak, HDTV televizyon deneyimini önemli ölçüde geliştirir.

HDTV Tanımı ve Özellikleri

HDTV (Yüksek Çözünürlüklü Televizyon) Nedir?

HDTV ekranı 16:9 en boy oranına sahiptir. Bu format, standart çözünürlüklü TV’lere göre daha fazla ayrıntı sunar. Yüksek çözünürlüklü görüntüler kullanarak netliği önemli ölçüde artırır.

MPEG-2, H.264 ve WMV-HD gibi çeşitli kodekler bu görüntüleri sıkıştırabilir. Ancak MPEG-2, diğerlerinden daha az verimlidir.

Televizyon görüntüleri, standart TV’lere göre beş kata kadar daha keskin olabilir. Örneğin, 1920×1080 çözünürlük genellikle geçişli modu kullanır.

Bu yöntem, NTSC‘ye benzer şekilde satırları saniyede 60 kez tarar. Bu format 1080i veya 1080i60 olarak bilinir.

PAL standardını kullanan bölgelerde, 1080i50 50 Hz’de çalışır. Ayrıca, saniyede 60 kare hızındaki aşamalı formatlar standarttır.

Genel olarak, 1280×720 genellikle daha iyidir ve 720p olarak adlandırılır. Birçok Amerikan televizyon kanalı artık saniyede 60 kare hızında 720p gerçek zamanlı yayın sunuyor.

HDTV Eski Sistemler

MUSE

Japonya, 1979’da ilk HD TV sistemine öncülük etti. 1990’ların başında analog sinyaller yayınlamaya başladı. Bu sistemde 1035 iç içe geçmiş hat çözünürlüğü (1035i) kullanıldı.

Japon MUSE sistemi, 1980’lerde NHK araştırma laboratuvarları tarafından geliştirildi. Sinyali azaltmak için filtreleme sistemleri kullanıldı.

Bu yaklaşım aynı zamanda gerekli bant genişliğini de düşürdü; örneğin, bir hat üzerindeki üç kare elemanı üç ayrı tarama kullanır.

Daha sonra Japonya, ISDB tabanlı bir dijital HD TV sistemine geçti. Bu değişim, tam bir kamera panoramasının yatay çözünürlüğünün %50’sini kaybetmesi nedeniyle meydana geldi.

HD-MAC

Avrupa Komisyonu, 1986 yılında dijital HD TV için bir standart getirdi. Bu standart MAC direktifi olarak adlandırıldı.

Ancak yayın istasyonları bunu yaygın olarak benimsemedi. Buna rağmen, tüm yüksek güçlü uydu yayıncılarının MAC kullanması zorunlu hale geldi.

Teknoloji ilerledikçe, SES Astra’nın orta güçlü uyduları bu durumu değiştirdi. Bu istasyonlar MAC olmadan çalışarak iletim maliyetlerini düşürmeye yardımcı oldu. Bu arada, HD-MAC, kıtalararası uydu bağlantıları için kullanışlı hale geldi.

HD-MAC’in başarısızlığının temel nedeni, 36 MHz frekansını kullanamamasıydı. Bu frekans, karasal yayınlarda yüksek çözünürlüklü sinyaller için çok önemlidir.

Ancak, HD-MAC kablo ve uydu şirketleri için hala faydalı olabilir. Mevcut olduğunda daha yüksek bant genişliğinden yararlanabilirler.

Avantajlarına rağmen, analog HD televizyon geleneksel PAL/SECAM SDTV’nin yerini alamadı. Bu durum, HD-MAC’i bazıları için tercih edilebilir bir seçenek haline getirdi.

Ne yazık ki, HD-MAC standardı 1993 yılında kullanımdan kaldırıldı. O zamandan beri, AB ve Avrupa Yayın Birliği’ndeki tüm gelişmeler DVB teknolojisine odaklandı. Bu teknoloji hem SDTV hem de HDTV’yi etkili bir şekilde destekliyor.

HDTV Yeni Sistemler

Europe/Avrupa

DVB özellikli EDTV Avrupa’da popülerdir. HD televizyonlar DVB-T kullanırken, diğer ülkeler daha fazla kanal tercih etmektedir.

Örneğin, ABD, Kanada, Japonya ve Avustralya tek bir HDTV yerine birçok kanala sahip olmayı tercih etmektedir. Avrupa’da HD TV, karasal yayın için uygun değildir.

Bir HDTV kanalı, dört SDTV kanalının yerini almaktadır. Bu nedenle, bazı hükümetler VHF frekanslarını yeniden tahsis etmek yerine dijitali tercih etmiştir.

Bu arada, H.264/AVC kodeğiyle birlikte DVB-S2, Avrupa’da HDTV kullanımını artırmıştır.

Ek olarak, EICTA belirli standartları karşılayan cihazlar için HD Ready teknolojisini kullanıma sunmuştur.

Ekipmanlar, hem 50 hem de 60 Hz’de 720p ve 1080i çözünürlükleri desteklemelidir. Bu nedenle, ekranların YUV, DVI veya HDMI arayüzlerine ihtiyacı vardır. Son olarak, en az 720 satır dikey çözünürlüğe sahip olmaları gerekir.

European Union/Avrupa Birliği

Avrupa Birliği, dijital yayınların küresel kullanımını inceledi. 16:9 yayın durumuna ve HD belgelere odaklandılar.

Ne yazık ki, Avrupalı tüketiciler HDTV’yi deneme fırsatını kaçırdı. HDTV’nin 1999’da piyasaya sürülmesi için belirlenen önceki hedefler başarılı olamadı. Pazar, bunun yerine daha kolay dijital teknolojilere ve hizmetlere öncelik verdi.

Bu başarısızlığı açıklayan birkaç neden var. İlk olarak, Avrupa pazar liderleri HDTV’nin başarısından şüphe duyuyor. Ayrıca, yayıncılar daha ucuz çok kanallı SDTV seçeneklerini tercih ediyor. Sonuçta, SDTV uzun vadede daha uygun maliyetli.

Diğer Ülkeler

Fransa’da M6 ve TF1, bazı programları HD olarak yayınlamayı planlıyor. Ancak dijital karasal TV yayınlarında bunu kullanmayacaklar. Bunun yerine, premium içerik sağlamak için H.264/MPEG-4 AVC formatını seçtiler.

Almanya’da üç HD kanal, Kasım 2005’te Premiere ödeme platformu aracılığıyla yayın yapmaya başladı. Başlangıçta içerikleri filmler, spor etkinlikleri ve belgesellerden oluşuyordu.

Bu arada, Kübalılar herhangi bir ek cihaza ihtiyaç duymadan iki benzersiz HD kanala erişebiliyor. İngiltere’de BBC, ABD ve Japonya gibi yabancı pazarlar için bazı belgeselleri HD olarak yayınladı. Daha sonra HD yayınlarını tüm programlara genişletti.

Sınırlı bant genişliği nedeniyle, Freeview gibi ücretli platformlar dijital karasal yayınlar sunuyor. Ardından Sky, HD uydu hizmetlerini başlattı.

Japonya, analog uygulamasıyla HDTV’de öncü oldu. Ne yazık ki eski sistemler yenileriyle uyumlu değil. Ancak ISDB-T’nin karasal HD yayınları Aralık 2003’te başladı ve iki milyon HD alıcı sattı.

Güney Kore’de hükümet ve yayıncılar, DVB-T yerine ATSC formatını benimsemeye karar verdi. Avustralya’da ise HD yayın Ocak 2002’de başladı. 40.000’den fazla nüfusa sahip çoğu şehirde en az bir dijital karasal TV kanalı yayınlanıyordu.

Son olarak, 1990’ların başında Meksikalı televizyon şirketi Televisa, Japonya’nın NHK kanalıyla ortaklık kurdu. Deneysel HDTV yayınlarına başlayarak bölgede önemli bir gelişme kaydettiler.

DVR (Digital Video Recorder/Dijital Video Kaydedici)

Yayınları HDTV’yi destekleyen bir dijital video kaydediciye (DVR) kaydedebilirsiniz.

Amerika Birleşik Devletleri’nde standart bir DVR, D-VHS’dir. D-VHS, 28,2 MB hızında dijital formatta kayıt yapar.

Modülatöre bağlanmak için bir FireWire (IEEE 1394) bağlantısı kullanır. Bu kurulum, MPEG-2 çerçevesini kaydediciye göndermeden önce sıkıştırır.

Ancak, sıkıştırılmamış verileri depolamak muazzam bir kapasite gerektirir. Bu ihtiyaç önemli bir dezavantaj olabilir.

Bu nedenle, yüksek maliyeti nedeniyle MPEG-2 gerçek zamanlı sıkıştırma genellikle tercih edilmez. Ayrıca, W-VHS gibi HD sinyallerini depolayabilen analog teyp kaydediciler artık kullanılmamaktadır.

HDTV Hakkında Aklınıza Takılan Her Şey

HDTV’yi standart televizyonlardan ayıran en büyük fark ne, gözümle net olarak nasıl anlarım?

Aradaki farkı anlamak için bir çiçeğe bakma şeklinizi düşünün. Standart bir TV’de o çiçek biraz flu, yaprakların uçları birbirine karışmış gibidir. HDTV ise size çiçeğin üzerindeki çiy damlasını net gösterir.

Bunun teknik sebebi piksel sayısı. Standart yayınlar çok daha az piksel kullanırken, bu sistem 1920×1080 gibi yoğun çözünürlüklerle çalışır. Netice olarak beş kata kadar daha keskin bir görüntü elde edersiniz.

Ekranın şekli de bir ipucudur. Geniş ekran sinemasını anımsatan 16:9 en boy oranı, standart TV’lerin karemsi 4:3 oranının yerini alır. Bu sayede gözünüz doğal olarak daha fazla detayı tarar.

1080i ve 720p arasında sıkıştım, mesela bir futbol maçı için hangisi daha iyi sonuç verir?

Hızlı aksiyon sahneleri için size net bir rota çizeyim. Televizyonunuz titremesiz bir akış arıyorsa 720p tam size göre. ‘p’ harfi aşamalı taramayı ifade eder ve ekranı tek seferde boydan boya çizer.

Buna karşın 1080i, ekranı iki parça halinde sırayla tarar. Durağan manzara çekimlerinde üstün detay sunarken, futbolcu kaleye koşarken topun hafif tırtıklı görünmesine yol açabilir. Bu geçişli yapı yüzünden saniyede 60 tam kare almazsınız.

Kendi adıma hızlı spor karşılaşmalarında 720p’nin akışkanlığını tercih ederim. Zaten birçok Amerikan kanalı canlı yayınlarını tam da bu formatta sunuyor. Gözünüz hareket bulanıklığına takılıyorsa 720p’yi seçin, geçmeyin.

Japonya’nın yıllar önce başlattığı analog HD deneyleri tamamen çöpe mi gitti, yoksa bugüne mirası var mı?

Kesinlikle çöpe gitmedi, aksine bugünün temelini onlar attı. Japonya’nın MUSE sistemi 1979 gibi çok erken bir tarihte devreye girdi. O dönem için saf sihirdi.

Peki neden bıraktılar? MUSE analog bir canavardı ve koca bir kamera panoramasının yatay çözünürlüğünün yüzde ellisini kaybediyordu. Bu kabul edilemez bir kayıptı. Dijital dalga gelince ISDB tabanlı sisteme sıçramak zorunda kaldılar.

Ancak bu geçiş onlara muazzam bir know-how kazandırdı. Bugün ISDB-T karasal yayınları hâlâ o mirasın üzerinde yükseliyor. Araştırma laboratuvarlarında harcanan o mesai, dijital sıkıştırma algoritmalarının bugün bu kadar verimli olmasını sağladı.

Avrupa’da HD-MAC standardı neden fiyaskoyla sonuçlandı, kablo şirketleri için bile kurtarılamaz mıydı?

İşin arka planındaki frekans kavgası aslında her şeyi açıklıyor. HD-MAC, 1986’da Avrupa Komisyonu’nun gözbebeğiydi. Lakin 36 MHz gibi hayati bir karasal yayın frekansında selam veremedi.

Karasal vericiler bu bant genişliğini kaldırmayınca yayıncılar da yüz çevirdi. Uydu tarafında ise SES Astra’nın orta güçlü uyduları, MAC’siz ve çok daha ucuz iletim yapmaya başladı. Maliyetler düşünce HD-MAC’in cazibesi tuzla buz oldu.

Zaten 1993’te fişi resmen çekildi. Ortaya çıkan tablo şu: Avrupa Birliği dersini aldı ve tüm enerjisini DVB teknolojisine yığdı. Bugün kullandığınız DVB-S2 ve H.264 ikilisi, o başarısızlığın doğrudan meyvesidir.

Eski tip bir DVR cihazım var, yüksek tanımlı bir belgeseli kaydetmek neden bu kadar zor ve pahalıydı?

Konunun kalbinde yatan devasa veri iştahıdır. Sıkıştırılmamış bir yüksek tanımlı yayını düşünün; bu veri selini depolamak akıl almaz bir kapasite gerektirir. Analog W-VHS kasetler dönemi çoktan kapandı.

Dijital tarafta ise işin püf noktası FireWire kablosuydu. D-VHS kaydediciniz, modülatöre bağlanarak MPEG-2 çerçevesini gerçek zamanlı sıkıştırmak zorundaydı. Fakat o dönemin çipleri için bu işlem inanılmaz maliyetliydi.

Bu sebepten dolayı üreticiler bu özellikten kaçındı. Veriyi sıkıştırmadan depolamak imkansız, sıkıştırmak ise cep yakıyordu. Neyse ki bulut kayıt ve gelişmiş güncel H.264 kodekleri bu derdi tarihe gömdü.

Televizyonumun üstünde 'HD Ready' etiketi var, bu gerçek yüksek çözünürlük aldığım anlamına mı geliyor?

Bu etiket önemli bir teminat kartıdır ancak tam performans için tek başına yetmez. Avrupa’nın EICTA kurumu bu standardı kafamız karışmasın diye getirdi. Cihazın asgari olarak 720 satır dikey çözünürlüğe sahip olduğunu kanıtlar.

Sinyal girişlerinde de işler sıkı tutulur. Ekranınız YUV, DVI veya HDMI arayüzleri taşımak zorundadır. Bambaşka bir güzellik de şu: cihaz hem 50 Hz hem de 60 Hz’de 720p ve 1080i formatlarını mutlaka oynatır.

Yani kutuyu aldığınızda temel altyapı hazırdır. Fakat görüntünün büyüsü yayın kaynağına bağlıdır. Eğer gelen kanal düşük kalitedeyse televizyonunuz sihir yapamaz; bu yüzden iyi bir içerik sağlayıcıyla eşleştirmek şart.