TFTP Nedir, Ne İşe Yarar?

Hızlı Bakış

TFTP, UDP tabanlı çalışan ve yalnızca dosya aktarımına odaklanan basit bir transfer protokolüdür. Bu sistem 69 numaralı portu kullanarak veri alışverişini başlatıyor. Herhangi bir kimlik doğrulama veya şifreleme mekanizması sunmuyor. Dizin listeleme ve dosya silme gibi işlemleri de desteklemiyor. Bu sayede yönlendirici gibi cihazlar başlangıç yapılandırmasını ağ üzerinden hızla alıyor. Öte yandan bağlantısız yapısı nedeniyle aktarılan verinin bütünlüğünü garanti etmiyor.

TFTP (Trivial Transfer File Protocol/Önemsiz Dosya Aktarım Protokolü) herhangi bir güvenlik sağlamayan UDP tabanlı 69 numaralı bağlantı noktasıyla ilişkilendirilmiş bir dosya aktarım protokolüdür.

TFTP Protokolü Tanımı ve Özellikleri

TFTP Protokolü Nedir?

TFTP protokolü, FTP protokolünün öncesinde kullanılmaktaydı. Bu protokol Karen R. Sollins tarafından 1981 yılında yayınlanmış eski bir protokoldür.

Çoğu sistemde bu hizmetin devre dışı bırakılması zorunludur. Ana kullanımı, disksiz istasyonları veya yönlendiricileri ağ üzerinden önyüklemektir. Çünkü protokolün basitliği bir çip üzerinde uygulanmasına izin verir ve sadece bu durumda hizmet sunulur.

Önemsiz dosya aktarımı denmesinin sebebi, dosya aktarımında herhangi bir güvenliğin olmayışıdır. FTP protokolü gibi kimlik doğrulama işlemi yoktur. Bu protokolün amacı sadece dosya aktarım ve dosya transferidir. Ayrıca bazı sistemlerin veya cihazların ilk açılışında ihtiyaç duyduğu dosyaları transfer etmek için kullanılır.

TFTP ağ üzerinde UDP protokolünü kullanarak veri transferi gerçekleştirir ve 69 numaralı portu kullanır. Ve diğer dosya transfer protollerinin sağladığı dosya listeleme, dosya silme, dosya ismini değiştirme ve dosya denetimi gibi özelliklere sahip değildir.

Ağ üzerinde dosya transferi gerçekleşirken, dosya denetimi yapılmaz. Bağlantısız iletişim protokolünü kullandığı için dosyaların aktarılıp aktarılmadığını kontrol etmez. Ek olarak, TCP protokolü dosyaların denetimini gerçekleştirmektedir.

TCP iletişim yapısında dosyalar handshake (el sıkışma) denetimiyle iletilemeyen dosyalar tekrar gönderilir. Fakat, TFTP protokolü bu işlemi sağlamaz.

TFTP Avantajları

Bu protokolün kullanım avantajları şunlardır;

  1. Hızlı bir dosya aktarım protoküdür.
  2. Network cihazları yapılandırma dosyaları bu protokol ile kolaylıkla transfer edilebilir.
  3. Windows ve Linux işletim sistemleri üzerinde 3.parti bir yazılım ile kolaylıkla kullanılabilir.
  4. FTP kullanımının gerekmediği yerlerde, bu protokolün kullanılması önerilir.
  5. UDP’yi aktarım protokolü olarak kullanır (TCP bağlantı noktası 21 kullanan FTP’nin aksine).
  6. Uzak sunucudan dosya okumak veya yazmak için kullanılır.
  7. “netascii”, “octet” ve “mail” olmak üzere üç farklı aktarım modunu destekler.

TFTP Dezavantajları

Bu protokolün dezavantajları şunlardır;

  1. Güvenliği olmayan bir dosya aktarım protokolüdür.
  2. FTP‘ye göre dosya güvenliği sağlamaz.
  3. Yalnızca dosya aktarım ve dosya transferi gerçekleştirir.
  4. Kimlik doğrulama veya şifreleme mekanizması yoktur.
  5. Dizinlerin içeriğini listelemez.

Nasıl Çalışır?

TFTP, UDP kullandığından, bağlantı noktası 69’u UDP modunda açan ve bağlandığı bir istemci sunucu olarak kabul edilmesine rağmen, oturumun, istemcinin ve sunucunun resmi bir tanımı yoktur. Ancak, TFTP üzerinden aktarılan her dosya bağımsız bir paket alışverişi oluşturur ve iletişimi başlatan makine ile yanıt veren makine arasında gayri resmi bir istemci-sunucu ilişkisi vardır.

  1. İletişimi başlatan Makine A, dosya adını ve aktarım modunu içeren makine B’ye bir RRQ veya WRQ paketi gönderir.
  2. B, A makinesini B üzerindeki bağlantı noktasından kalan paketleri göndermek zorunda kalacağı konusunda bilgilendirmeye yarayan bir ACK paketiyle yanıt verir.
  3. Kaynak makine, hedef makineye numaralandırılmış veri paketleri gönderir, bunlardan sonuncusu 512 bayt veri içerir. Hedef makine, tüm veri paketleri için numaralı ACK paketleriyle yanıt verir.
  4. Son veri paketi, son veri olduğunu göstermek için 512 bayttan az veri içermelidir. Aktarılan dosyanın boyutu 512 baytın tam katıysa, kaynak 0 bayt veri içeren bir son paket gönderir.

Paketler

Yalnızca beş tür paket vardır:

  • Request to Read (RRQ)
  • Write Request (WRQ)
  • Data (DATA)
  • Recognition (ACK)
  • Error (ERROR)

Dosya Aktarım Sunucusu Kurulumu

Windows 10 bilgisayarınız üzerinde sunuzu çözümü olarak SolarWinds programını kullanabilirsiniz. Böylelikle host sisteminizde TFTP sunucu kurabilir ve çalıştırabilirsiniz.

Windows 10 üzerinde dosya sunucusu kurarak basit bir dosya transferi işlemi yapmak için videoyu izleyebilirsiniz ve ayrıca YouTube kanalımıza abone olabilirsiniz!

Video Önizleme Görseli
YouTube'da İzle

TFTP ve Bağlantısız Dosya Transferi Hakkında SSS

Bu protokol neden 'önemsiz' olarak adlandırılıyor?

Adı sizi yanıltmasın, işlevsiz olduğundan değil. İçinde hiçbir güvenlik katmanı barındırmadığı için bu ismi almıştır. Kimlik doğrulama ya da şifreleme diye bir kavramı yoktur.
FTP gibi kullanıcı adı ve parola sormaz. Ağdaki herkes sunucuya erişip dosya alabilir. Bu yüzden tasarımı olabildiğince basit ve minimalist tutulmuştur.
Asıl amaç sadeliktir. Karmaşık güvenlik adımları olmadan sadece dosyayı aktarır. Zira bir çip üzerinde bile çalışabilecek kadar hafiftir.

FTP ile arasındaki en temel fark nedir?

FTP, TCP üzerinden çalışır ve oturum açar. Kullanıcı adı, parola ister. Bağlantıyı sürekli kontrol eder.
Bu protokol ise UDP kullanır. Oturum diye bir şey yoktur. Paketi gönderir, arkasına bakmaz.
Buna karşın FTP’deki dizin listeleme veya dosya silme gibi özellikler burada bulunmaz. Görevi sadece dosyayı alıp karşıya koymaktır. Kısacası biri lüks bir kamyonsa diğeri sade bir el arabasıdır.

Veri aktarımında UDP tercih etmesinin sebebi nedir?

UDP bağlantısızdır ve ek yükü minimumdur. Üçlü el sıkışma gibi törenlere ihtiyaç duymaz. Bu sayede veri akışı inanılmaz hızlanır.
Özellikle ağ üzerinden işletim sistemi yüklemede hız kritiktir. Cihaz bir an önce boot olup çalışmaya başlamalıdır. UDP’nin verdiği bu hafiflik tam da burada hayat kurtarır.
Üstelik aktarım sırasında bir paket kaybolsa bile sorun olmaz. Alıcı taraf eksik paketi fark eder. Hemen bir hata paketi gönderip dosyayı baştan talep eder.

Güvenliği hiç yoksa bu aktarım yöntemini neden hala kullanıyoruz?

Kulağa delice geliyor ama tamamen izole ağlarda güvenliğe ihtiyaç duyulmaz. Bir router’ın konfigürasyon dosyasını yedeklediğinizi düşünün. Sadece siz ve cihaz arasında geçen bir işlemdir.
Ayrıca diskless cihazların ilk açılışında kullanılır. Bu cihazlarda işletim sistemi bile yoktur. Karmaşık bir güvenlik protokolünü çalıştıracak kapasiteleri bulunmaz.
Ne var ki internet gibi dışa açık ağlarda kullanmak intihardır. Dosyalarınız açıkta uçuşur. Bu yüzden sistem yöneticileri çoğu sunucuda bu hizmeti varsayılan olarak kapatır.

Bir router konfigürasyonunu bu protokol ile nasıl yedeklerim?

Router üzerinde bu hizmet genelde gömülü olarak gelir. Önce bilgisayarınıza SolarWinds gibi ücretsiz bir sunucu kurarsınız. Ardından router’ın ayrıcalıklı moduna geçersiniz.
Konsola ‘copy running-config tftp’ yazıp enter’a basın. Sizden sunucunun IP adresini isteyecektir. Hemen ardından dosyaya bir isim verirsiniz.
Geri kalan her şey otomatik gerçekleşir. Konfigürasyon dosyası birkaç saniye içinde bilgisayarınıza iner. Bu yöntem özellikle toplu cihaz yönetiminde büyük kolaylık sağlar.

Dosya aktarımı sırasında paket boyutu neden 512 bayt ile sınırlıdır?

Bu sınır aslında UDP’nin doğasından gelir. Büyük paketler IP katmanında parçalanmaya uğrar. Parçalanma ise kayıp riskini artırır.
512 bayt, çoğu ağda güvenle taşınabilecek ideal boyuttur. Son paket 512 bayttan küçükse alıcı aktarımın bittiğini anlar. Dosya tam 512’nin katıysa gönderici sıfır baytlık boş bir paket yollar.
Dolayısıyla bu mekanizma akış kontrolü olmadan çalışmanın zekice bir yoludur. Alıcı her seferinde bir paket ister, gönderici bir paket verir. Ardından sıradaki pakete geçilir.

Sonuç

Bu yazımızda, TFTP protokolünün tanımını yaptık ve amacının sadece dosya aktarımı/transferi yapmak olduğunu noktaladık. Ayrıca avantajları ve dezavantajlarını göz önünde bulundurarak bu protokolü kullanıp kullanmayacağınıza karar verebilirsiniz. Bizi takip ettiğiniz için teşekkürler!

Bu Rehberi Keşfettikleri İçin Sana Teşekkür Edecekler!

Sadece bir tıkla sevdiklerine dev bir iyilik yapmaya hazır mısın? Bilgi paylaştıkça devleşir.

4 Kişi Deneyimini Paylaştı

  1. tesekkurler

    1. Rica ederim, yorumunuz için çok teşekkürler.

  2. paylaşımlarınız için çok teşekkür ederim

    1. Rica ederim, yorumunuz için teşekkürler!

Görüşünü Paylaş